Bimpa (Contes)-gctid53114

[Ɔbenfo Ọbádélé]

Available from:   http://www.ngunga.com/6.html                                                                            BIMPA            "Lukamba ko mumu yenda ba mbuta mu tulanda". Bimpa  bio ye n'kenda mio, tuka muna ntuka kongo, bambuta batelenge bio. Muna  n'kenda ye bimpa mu ba longelengi bana. Nduenga zizingi zina mo nkenda  miomio. Beto mpi katulendele vilakana ko.Nkenda ye bimpa bifwana kuani  bina, lutala bi tusolele : Nkenda tata uyenda mu kusosa ku kufuila nsi                ma Ngo ye ma Nsiese                ma N'lumba ye ma Nkewo                ndona Mbumba ye Tutu                ma Nsiese ye ma Ngo                ma Nkewo ye Mfulu-Kitutu                ma Nkosi, ma Mbumba ye ma Mfwengi                mwana N'lembo                ma Mfwengi ye ma Nsusu                ma Nkosi ye ma Mpingi                                 N'kenda   Tata uyenda mu kusosa ku kufuila nsi.              Mu gata di mosi mu zingidingi tata mosi n'kua nduenga, buntoni ye mazaya mafuana  kibeni; kadi mpi utondua kakala ku ntuala tata Nzambi ye bantu. Nzingulu'ani mpi itondama  ikala ku  bantu  bakulu ba gata dina. Kala buna, yo tata ukididingi biufu muna nsi ntim'ani :  Mambu, bue banatinanga mo?  ye mpi "Kue kutatuka ku fwa ku nsi?" Kilumbu kimosi bakidi lukanu : ifuete zola ibaka mvutu zi biufu biobio, kadi go mfudidi mu funsula ntima  sa i fwa : "kubotalala  yi lufua lu nkonko" ye mpi "konda ku kuzaya, kufwa ku ndambu". Sididi  kilumbu ku muan'ani : a muana go i mono tata bu takumbona bobo mpasi  zifuana ngina ye zo ku mbundu : nzolele i zaya bueye bantu balatinanga  mambu ye mpi kue kufididi nsi. Muana nde : tata bumboti kuani, kubika kilumbu sa tuenda mu sosa mvutu zi biufu  biobio.            Kilumbu bu kifuana, tata kenge bifunda bi madia, yani ye muan'ani, babongele nzila : diata…diata…, bakumini ga kati ki mfinda, tata mbundu mpasi, kaka nde kakata, kalendele kukikanga diaka ko, ye yani keti : A mambu bue banatinanga mo e e e??? Ndinga ngolo, iwisakene  itukidi kuna mfinda  :  E nua'ku u u u u…!!! Tata yo lokele diaka  nkumbu zole ye nkumbu tatu : Mambu mbue banatinanga mo e e e… Mvutu mfinda : E nwa'ku …!!! Tata yo, tadidi muana ye yani kayiki diambu, …Dilongi dingolo kabakidi  : kadi n'gogo  (nwa) i wawu itunga gata ye i wawu mpi ukabula bantu. Ngoga izau zi tunga nzola ye  mpi izau zi tuala mvita muna nsi. Go zitisi ngoga zaku sa uzita : Baba bazolana bazolana  mudiambu bayambila Baba banuana banuana kadi kabawisana ko muna n'gogo miau.            Tata yo bafudidi nzila, mbundu'ani kani kayi mbua ko kadi kiufu kimosi kisidi yani. Bungangi zolele kazaye kue kufungidi nsi.  Badiete, badiete, batudidi ga kati ki nseke , gana ga kala nti usidingi kivunda : Tata nde : muana, bulutidi mbote tuvunda fioti kadi beto bantu tuka buna tuzietokelenge kani kima tudia  nkatu. Bakulumuene nkutu,  mu kunited snakes nde bavunda. Tata nde : A muana bulutidi mbote u mata mo nti gogo, tala ku  mafula, ngatu lendele mona kue ku fuidi nsi. Muana  mpi ye bun'lembu buakulu, mete muna nti, nti unda mpi. Mpasi yani muana  bu kataluka mu zulu nti, tata zibuele nkutu madia yantikidi mu kudia,  ukikomekene, ukikomekene bima bio banata. Muana tudidi kuna zulu nti , tadidi ga sina n'ti ga sala tata, muene tata katakisala mpasi ye kudia. Tata nde : ga nuana tala ku fula keti kue kufuidi nsi : Muana nde : tata mbuene kuku fuididi nsi. Tata nde : a kue ? Muana : go sina nti igogo ga  gafuididi nsi Tata ukitadidi, ye ukibakisi,  yani nde : madia makulu ndidi, muan'amo kani fi kin'sisidi ko…  I lufua lu nsi.  Tata yoyo bakidi mvutu'ani : go ukitomese, tomese nsalulu zaku, nsi mpi sa itoma. Mo nkenda gogo tumuene nde : n'gogo  ye nsalulu zi bantu  i biau bilendele tomisa  ye gonda luzingu ye  nzingulu zi bantu. Bututomese ngogolo zeto ye nsalulu zeto i  buna satutomisa nsi eto, luzingu lueto.                                             N'KENDA    MA NGO YE MA NSIESE            Ma Ngo ye ma Nsiese bazingidingi mu gata di mosi. Kilumbu ki mosi,  mpasi nsusu ntete bu ikokila, ma Ngo kitumukini gana kaleka, bongele  loonga di masa u kigetele masa muna nitu mu n'sualu-n'sualu. Kotele kuna  kikuku, kubikidi nkutu madia : kaansi mu nkutu , mu kala kaka dioko ye  nkaandi. Kiadi ku yani ma Ngo, buimi ye kuita bin'saka, nkatu  kukabakila fiin'suni mu kudia, bimboko ye nkayi ye mbisi zi  n'kaka-n'kaka zi kala mu ziunga ziunga nseki yina, zi suka mu kuita ku  ma Ngo. Mu nziunga zo mu sala kaka ma Nsiese. Ma Nsiese, yani mu  kuebukuntanga kaka matiti ma nsue, ta kengidila ma Ngo, kadi ma Ngo,  nsatu n'suni mpasi, takuelokuta biyisi biyuma bio bisala bukagonda ye  kadia mbisi zi mfinda. Ma Nsiese ye kiadi ku mbundu, ye kititu, ye tusewu  kafuete tala ma Ngo. Ma  Ngo ye lulendo, ye nkuetisa meno, yufuele ku ma Nsiese : nki u ta tala?  nge bu mueni nde mono Ngo  sa idia matiti e?  sa idia mfuta go masinda  e? Ma Ngo,  mu kuzinga, go kazolele dia masinda ko,  kima kimosi kin'sadidi :  kunited snakesla masodi. Idina  kavumbukila n'siuka-n'siuka, kayobidila, ka kangila nkutu dioko ye  nkandi,  u bonga ki tansi ye kisengele (kiubi), u yenda mu sala sodi.          Bukayantika ye ngolo zani zi ki Ngo, satila, kenda nti. Ntangu bu  i tula gana masinsa, muini u ngolo ngolo u ta yoka nitu ma Ngo,  kuingila kita luta bonso masa ma n'koko. Ma Ngo ka kilendele diaka  ko, lembedi, ye nzala ye kiwina. Vuendi,  kutuele nkutu ani, bongele  dioko ye nkandi, buna katula muna n'nua, nde bonso yani balewele :  lulendo ye ngansi bitombokele ku mbundu. Yani nde : mono ma Ngo keti  idia dioko ye nkandi ? Keti  mudiambu di mbisi zi suka ku mfinda yi  fueti zingila mu dioko ye nkandi ? Nkatu, nkatu, mboti ivutuka kuamo  kuna gata ye konda kudia, kivumu n'tutu bonso n'angi bola.            Ma Ngo bongele kitansi kiani ye soka diani, vutukisi kuna gata ye nzala, kadi dioko ye nkandi kadidi bioko. Mu nzila nzala isakidi kibeeni ye kutitila mu nitu.. Mpasi  kuna fula gata buna katula, ma Nsiese  gu muene. Yani  nde : Ah ma Ngo  nzeyi nde tomene sala, kadi mbueni nde mitu'aku itmone lemba kibeni. Ma Ngo nde :  maa Nsiese yaya, yambula kuaku, ye konda ki idia, nitu kibeni ilembedi ye nzala. Bubata yambila bobo, ma Nsiese, mukue bukutanga masangu kafukunited snakes ye kiese kiakulu ye kimvuni mpi. Ma Ngo nde :  kansi ngeyi ma Nsiese mama, a nki  u tadia ? Ma  Nsiese vutuele : Yambula yaya, nsatu buna yimbakidi, bonso ibakidi  ngeye : mbokedi mama,  yin'koledi meno ye mfukuesi mo. I momo mena mo  nzungu yo, meno ma mama mo ita dia. Go kisidi boboko nde mpasi kibeni. Ma Ngo lombele ku ma Nsiese keti lendele kun'gana ndambu meno ma ngudi'ani, kayedika kani kuyedika ku mpamba. Ma Nsiese nde : katuka nge diaka, uyedika ? Baka kibeni koko kun'vimba ku meno ma mama, dia u yumfuka. Ma  Ngo didi masangu ye kuita ye kiese, kansi mpi ye ngituka : ah ah ah ah   nkolo meno ma mama n'tomo kibeni makalanga, nki mpila madia mampuena!!!           Ma Ngo, bu ka manisa kudia, wele mu n'sualu-n'sualu, bookele ngudi'ani : mama, mama, nza wisa mu n'sualu! Yani mama ukituka kuani kiboba, wisidi : ah muana...? ah bue? Ma Ngo, i  yani kagani mvutu, Bongele  nzundu, kolele menu ma ngudi'ani. Yani mama  bongele bidilu; kansi ma  Ngo un'telele nde : mama kudidi ko, tadila mono, ngeye kuzeye ko nde  meno maku ntomo kibeni nema.           Ma Ngo lungidi tiya, bakidi meno tudidi muna kinsu, lendi masa, ye tudidi kinsu gana makuku. Fukunited snakes  go fukunited snakes, nkuni go nkuni, meno ka malembana ko. Ma Ngo kazeyi diaka  bukasa ko. Wele kuna ku ma Nsiese, mu kun'yufula :  A mpangi bueyi buna  meno ma ngudi  ngeyi makala malemfuka, ma ma mama munu mpasi kaka,  kitalendako. Bue isa mukuyisa mo muna nzungu. Ma Nsiese vo : Oh ma  Ngo, a nde ufuete buisa mbudu, tula masa, sa nkuni, ku lembi ko, sa  utoma yangalala  ku mina. Ye kiese sa udila meno ma nguadi'aku. Kuzeyi  ko nde konso kisalu ufuete mona mpasi ye kunima sa ubaka m'futu. buisa  mbundu.         Ma Ngo we vutuka, tatimini mu kutedika meno ma ngudi'ani, nkuni go nkuni, masa go masa. Kunsuka tamona nde ma Nsiese, bonso nde yani takubama ye tazola kuenda ku n'lambu mi nda. Ma  Ngo nde : eh eh Nsiese, kingila, meno ma mama, kantama ko sa ma ya,  kingila tudia mau kimvuka bonso buna tudidi meno ma ngudi'aku. Ma  Nsiese nde :  Oh ma Ngo bunene ye ngolo zi mpamba. Ikuguniningi, mana  tudidi kukuna mono ka meno ma mama ko, kansi masangu. Ifukuese mo bo  ukese ngeye ku masodi. Ma Ngo ngansi isakidi, ki ngo kitukidi, zolele kabuila ma Nsiese ka m'fuatakasa, kan'dia ! Ma Nsiese, nsan.. nsan..nsan.. kuna mfinda a a goooo!!!! Kiadi  ku ma Ngo, ngudi'ani meno makulu makatuka. Ye bidilu, ye kiadi, ma Ngo  yantikidi yemba…  "masa go matiamukini, kabalendele lokuta mo ko"…ye  didi ndefi : konso mbisi n'suni yi luta kuntual'ani kalendele yambula yo  ko. Dilongi : Konso diambu, kani di kuwa, kani di kumona,  yindula, ntete united snakesla dio : kadi  "malafu ka banuinanga mo mu nsunga ko".                                                   MA N'LUMBA YE MA NKEWO           N'lumba  ukala utondua ku bantu bakulu mu gata dina bazingidingi, ukala mpi ye nduku'ani u mbundu : N'kewo. Nkewo  n'tangu zakulu kafuete kikwanganga kaka, bonso yani guna ye makuanza ye  kukusu.. Nsoni zingi kafuete muesa ku nduku'ani N'lumba. Kilumbu ki  mosi, N'lumba bakidi lukanu nde bubu ifuete zaya kibeni nki bio  bisalanga nde Nkewo kafuete kikwanganga ntangu zakulu. Bu bamonana, N'lumba  nde " A bu nge ma N'kewo, nki mpila yoyo…? Ufuete kikwanganga ntangu  zakulu bonso nde nge guna ye makuansa! Nge muntu mpi nitu makukusu  mpasi, nsoni zifuana utamuesa ku besi gata diakulu. Tonda mono ikutelele  bo, kadi nkatu muntu lendele zola mambote maku go ka mono nduku'aku ko. N'kewo, yandi nde "ntondele…" Kansi nsoni ku mbundu. Bu kayindimina, vutuele diaka ntonda ku  N'lumba ye yikidi nde : A  bu  nge bu ugoga nde mono nitu  makuansa yina, keti ukitadidi ngeye :  ntangu zakulu ufuete diengasa ntu  ku n'lambu ye n'lumbu bonso muntu  tatita, bonso muntu neti mambu ye batalanda? N'lumba vutuele nde :  Nki itita! kina diambu ye muntu ko, nge mosi zeyi nzingulu amo. Nge mosi  zeyi nde gata diakulu batoma kuntondanga, kadi lutondo lufuana ngina ye  lo. Mu ku diengasa mabansa ifuete diengasa ntu ku lueka ye lueka, go  nzolele, ifuete sikidika n'tu'amo.            Kansi muna ntangu yina katagoga widi mazu ku nim'ani, ma N'lumba vutuele n'tu ku nima. N'kewo fuidi kuani ye tusewo. N'lumba nde : N'kewo, go ikutelele nde lendele nsikidika n'tu'amo, kuikila!!! Babakidi lukanu ba bole, babudidi mindengi… : ma Nkewo kayambula ku kikwanga,  ma N'lumba kayambula kudiengasa ntu. Babole  basikididi bonso bisinsila. Kunima ntangu mosi, kabakilendele ko : ma  Nkewo yantikidi mu ku kikwanga, ma N'lumba, muana kuani yu batalanda,  meso luenga luenga, ntu  dienga-dienga, muana kuani yu neti mambu… Dilongi : N'siku yu udia go, yu ukulula go.                                                    NDONA  MBUMBA YE TUTU            Ndona Mbumba ye  Tutu, bakala kinduku. Kilumbu ki mosi, ndona Mbumba  wisi butabana (bana nsambuadi), kotele kikumbi. Kiese kifuana ku  Tutu,  kadi yani ukala mpumpa. Bakidi lukanu nde kafuete sadisila nduku'ani ,  ndona Mbumba. Go Mbumba wele mu lengana, kafuete sisa bana bani ku Tutu. Ku nima bilumbu, Tutu wisi tambula tat'ani  n'keto ma Nkayi, utuka kuna gata diani, wisi wana  Tutu ye bana ba ma Mbumba. N'kayi tele ku Tutu :  a kibuti, nge keti zeyi nde n'suni muana-mbumba gu lutidi mu kitoko n'suni mi mbisi zakulu ? Tutu  tadidi, muene nde, bo bana ba nduku'amo, kieleka, bue ifuete sala?  Kenge, kenge mbundu, ye ntungisa zi tata n'kento'ani kalendele ko.            Bakidi kibota ikiau kabudidi muna ntu muana mbumba, yani tata n'kento  mpi gana mbela, basomene muna-mbumba muna nsoma, ye yani bayitidi gana  tamba. Ma Tutu buna kayedika, ah ah ah ah ah ah nki n'tomo guna …  nkio n'suni muana-mbumba n'tomo ukalanga ….Badidi muana-mbumba yu  untete, kansi nt'omo  usidi muna n'nua ma Tutu. Go tadidi bana babasidi,  katamona nde kafuete dia diaka yu uzole. Mbundu kabakidi yo ko. Mo malembe malembe, bana ba nsambuadi ba ma Mbumba badisukidi ku Tutu ye tat n'kento'ani Nkayi. Ma  Mbumba ba kavutuka ku nzo, sosa bana, sosa… bokila…bokila... ye bana  ye  Tutu, nkatu muntu. Bu katala gana tamba muene bonso nde biyisi…  Bongele bidilu… Ma Mbumba wele kuna kanda diani di baMbumba, tele nkenda gogo ku mfumu kanda diani. Mfumu kanda di ba Mbumba bakidi n'siku nde bafuete landa ye dia matutu makulu, gonso  bamuena Tutu, difuete disuka. Ye lelo kiki Mbumba ye Tutu kabawisana ko.                                                       MA NSIESE YE MA NGO            Kilumbu kimosi, ma Ngo ukala mu kulengana. Bu kaluta kifulu kimosi,  muene ma Nsiese, lelengi, tafula nkosi zani. Ma Ngo yidikidi n'tete,  kenge malu ye moko ma ma Nsiese, un'tudidi muna n'tete, wele yani ye  kuna masa. Ngindu zani nde kafuete tuba ma Nsiese muna masa. Bu katula  kuna kumu di masa, tudidi n'tete, wele sosa tadi .     Mpasi yani ma Ngo bukagaluka,  ma  Nkayi wisidi gogo. Ma  Nsiese nde : kuyituka ko, tolo tuamo tandeka mono mo kinatinu kio. Kadi  ntangu zakulu go ndekele bobo yifuete leka bwo, ye mpi ifuete lekidila  ndosi zi mpuena-mpuena kibeni. Go mpaka sidi meka za ukimuena nge  kibeni. Ma Nkayi mpi nde : mono ma ntelama ilekanga, lelo kiki mbuene mfulu keti sa itina… Ukigene  ku ma Nsiese, yani un'kenga ye ngolo zakulu muna ntete, un'telele :  kanga meso sa umona ma kani kumona ko.  Ma Nsiese lemokeni kuani.  Ku  nima ntangu m'vimba, ma Ngo vutukisi ye tadi diani , tadi dinene  dikala. Kenge dio muna n'tete, mukunited snakes nde mutangu sa katuba  muna masa,  n'tete ka gu yangila ko.  Tubidi go muna nzadi, ma Nkayi kata loka,  kansi ma Ngo, lukanu luani ukibadi lo : ma Nsiese, lelo i nsukani…                Ku nima ma Ngo vutukisi kuani kuna gata. Ye kiese kiakulu, kafuete tesa  n'kinsi. We sompa bimbundi bina bi mpuena-mpuena ye wolo, ye mpalata zi  ntalu mu kuyangidika bantu bo katumisa ku n'kinsi'ani.     Bantu bu  bayantika mu kutula kuna n'kinsi guna, ma Ngo bu katala ku kielo : ma  Nsiese ta kota, vuetenge mpi m'vuatu mi mpila yina, ye mpalata zi wolo.   Ma Ngo ngyituka yi kotele kuna mbundu, kadi yani vo : Nsiese ufwa, bwe  kafuete kuisila ku n'kinsi gogo ye m'vuatu mi  ntalu ye mpalata zi wolo. Ma  Nsiese  gun'tadidi muna meso ye un'telele : "kuyitukako, Mfumu Ngo,  mono,  mvuatu ye wolo,  ye bio biakulu ngina ye bio, ki sombele bio ko  bonso ngeye.  Kuna uye kuntuba i  kuna mpi  ibakidi kimvwama kio ngina  ye kiau mo lelo kio. Zaya  nde buzoba united snakes  untuba muna mbela kuma di  nzadi, go gutuba gana kati-kati ki nzadi, nga ikumini diaka ye kimvuama  kingolo kilutidi kio ngina ye kio lelo.     Ma Ngo, kimpala ye  lulendo bisaka, yani  nde : "tuenda kuna masa, unkanga muna n'tete,  untuba gana kati-kati ki nzadi, kadi munu Ngo ifuete luta ngeye mu  kimvuama" Bele kuna  nzadi, bu batula, ma Nsiese kenge malu ye moko  ma ma Ngo,  un'kotesi muna n'tete, tomene kuitika n'singa, yikidi tadi  mukunited snakes nde kayangila ko bunited snakes kan'tuba muna nzadi. Wele yani gana  kati-kati ki nzadi, un'tubidi muna masa ye ma  Ngo nuini masa ye fuidi  konda ku mona kimvwama kio ban'sididi ku ma Nsiese.

MA NKEWO YE MFULU-KITUTU           Kilumbu ki n'lungi u lubutuku luani, Mfulu kitutu, utesa n'kinsi  unene. Mo kinsunsa kio, ubokisa nkasi'ani Nkewo. Mfulu Kitutu, ulamba  madia ma mengi ye ma ntomo kibeni. Mbuta Nkewo mo kinsunsa kio, uvuata n'vuatu katungisa mu diambu di n'kinsi go. Bu  katula kuna kifulu ki n'kinsi, Mfulu Kitutu, utoma kun'tambula,  bafondele gana mesa, supu ye malafu mana ma ntalu, ye malafu ma nsamba  biakulu batudidi gana mesa. Ntangu kudia ifuene, Mfulu Kitutu bakidi  n'gogo, yangi nde :"ntangu kudia ifuene, kansi bukina nde ka tudila mu  nzalu ko, mu moko tudila, konso muntu kafuete sukula moko mani ntete  kadia". ma Nkewo, un'telele nde :"nkasi Nkewo, nda we sukula moko kuna  masa ntete udia". Ma Nkewo wele kuna masa, tomene nika moko. Bakidi  nzila,  mu kuvutuka, bonzo buna luzeye, ma Nkewo, kadiatila mu moko ye  malu ; moko mabebele diaka.           Bu katula kuna n'kinsi, ma  Mfulu-Kitutu nde : "A bu nge bwe diaka bobo ma moko sukuele bebesi  diaka, nda we sukula diaka". Ma Nkewo wele diaka kuna masa. Mu mvutuka, ma Nkewo vutukisi ma ntelama. Bu katula kuna n'kisi, kasonga moko ku ma Mfulu-Kitutu. Ma  Mfulu Kitutu nde : " moko maku kala buna mvindu kaka mena, kadi mau  mena ma ndombe, vutuka kuna masa, nata mbedi, toma palula n'kanda nitu  mukukatula mvindu yina". Ma Nkewo bakidi mbedi, vutukisi kuna masa. Paluele paluele moko, masidi mputa…. Muna  ntangu yi ma Nkewo kena kuna masa , Ma Mfulu Kitutu ye bantu bo  katumisa ku n'kinsi, badidi..., ba nuini. Ma Nkewo bu kavutuka, moko ma  mole mputa, n'kinsi usukidingi.  Ma Mfulu Kitutu lelenge kuani ye kuiti  di malafu. Ma Nkewo vutukisi kuna nzo 'ani ye konda kudia, ye konda ku nua.                                             MA NKOSI , MA MBULU YE MA MFUENGI            Ma Mbulu uzingidingi muna mbansa ye bakueno bani  bo ka kedi kabanaga  ye bau mbisi zi wela. Nguisana mpi ifuana ikala gana kati kibau ye  bazingidingi mu ngemba. Kilumbu kimosi ma Ngo widi kituadi mo mbanza  yo. Ma Mbulu ye babani mpi batomene kun'tambula, batenduele ku ma Ngo  nzilu au, bue batelenga wela diau… Kilumbu ki mosi bele mu wela, batele mbisi tatu : nkayi, nsisi ye n'lumba. Ma Ngo nde : "mono nzingidi moko, lukabula mbisi zo tubakidi ". Ma  Mbulu nde : "nge Ngo baka nsisi, mono sa ibaka n'lumba, nkayi sa tugana  ku MA Mfuengi ye ku besi gata kadi bau ba bengi bena". Mpasi kugoga buna kamanisa, ma Ngo  i yani kasibikidi  mbata muna meso. Ngo nde : " ge ikubabikidi mbata?" Mbulu vutuele : "ku luse". Ngo nde : " mbuene nde nge ku zeya kabasa ko. Bulutidi mbote nde Ma Mfuengi ka kabasa mbisi zozo". Mfuengi  nde :"Ka diambu di mpasi ko mu kabula mbisi zozo,  nge ma Ngo, mu mene  mene sa udia n'lumba, mu midi sa udia n'sisi, mu nkokila sa udia nkayi   abu pia". Ngo nde : "ngeyi zeyi kibeni mu kukabasa, nani ukulonga bobo". Mfuengi : "A nde mbata yo gene ku Mbulu, i yau ingene nduenga". Ngo nde : " ngeye vuidi nsungimina". Mfuengi nde : "Inga, mfumu Ngo, sa i sungimina nde :  Mbulu ye Mfuengi ka balendele ta welako ye  ngeye Ngo.                                                         N'kenda MWANA N'LEMBO.            Muna ntangu yina muna mbanza mosi, nsungi nsala i kala. N'toto m'vimba  bantu kima bafuete dia n'katu. Tata n'zengi mbamba ye n'kento'ani bavua  bana nsambuadi. Bana ba nsambuadi, bana bayakala bakala. Kilumbu ki  mosi, muna  mpimpa, bana bu bakala ku nsi tolo, tata n'zengi mbamba ye  n'kento'ani, babakidi lukanu  nde : tufuete kwe sisa bana kuna mfinda. Mfinda  yo yikala gana mbela gata diau inene kibeni, ye mbisi zi ngansi zi  fuana kibeni zi kalanga kuna mfinda yina, baba kuendanga  kuna  kabavutuka ko. Tata N'zengi Mbamba bo bakedi bakangu lukanu lolo ye  n'kento'ani, muana n'lembo, yani muana  nsuka ye ntelani mpi u nkufi  (idina ba ganina zina di muana n'lembo), kakala ku tolo ko, katawa mo  bavunguta tata ye mama.  Yani mpi bakidi lukanu luani nde : ifuete  lokuta matadi, mu kutula bidimbu muna nzila yina satuenda ye tata ye  mama.  Ibuna sa katuvila ko bayaya ye mono go tata ye mama matu yambuele  kuna mfinda, sa tusengumuna nzila ye mpasi nkatu.            Ki  lumbu kilanda tata N'zengi mbamba ye  n'kento'ani bele ye bana kuna  mfinda, bele sisa bana bau kuna, ye lukanu nde bana bavila go mpi  badisuka ku mbisi zi mfinda. Ye nduenga zi muana n'lembo, kadi yani  bu bakedi kuendanga muna nzila, u ye tubingi tadi  mosi-mosi dimba ye  lutambi. Bana bo bansambuadi bavutuka ku gata ku nima kilumbu kimosi. Muna ntangu yina tata N'zengi mbamba bakidi fi mbongo : mbongo kasompika ku mfumu gata, wisidi kun'vutula zo. Tata ye mama kiese kifuana bu bamuene bana bavutukisi ku nzo. Kansi  fimbongo fio bu fisuka, tata N'zengi mbamba ye n'kento'ani babakidi  diaka luka lukugeta bana bau. Bungangi babakidi lukanu nde bafuete  kangidila muana n'lembo kuna suku, mukunited snakes nde kelokuta diaka matadi ko.           Kuma bu kukia, tata Nzengi Mbamba ye n'kento'ani bele geta bana kuna mfinda. Bana,  bayungene bayugnene, kabamuene ko nzila. Mu kinsunsa besi kuma ga nzo  mosi, muna nso yina mu zingidingi tata Mundie bantu ye n'kento'ani.  Kansi bu batula kuna nzo yina, na Mundie bantu kakala koko, n'kento'ani  kaka ukala kuna. Mundie bantu bana bakento nsambuadi mpi kakala ye bau. Yo mama nde : bana bulutidi mbote luenda kueno kunda, kadi yakala diamo Mundie bantu  kena. Kansi bau nde : bulutudi mbote mundie bantu katudia kuetu, katu lendele kuenda ko kuna mfinda kuna nkosi ye ngo.              Nkokila bu ifuana, n'kento mu ndie bantu ubasuekele kuna nsi mfulu.  Mundie bantu bukavutuka, widi nsudi bantu, kotele kuna nzo ye ubatukisi  kuna nsi mfulu bakala. Ya nkento'ani  nde : mono yibasuekele kuna nsi mfulu, kadi mbasi si ibalamba Mpimba bu ifuana, muana n'lembo sobesi mbu zau ye mbu zi bana ba Mundie bantu. Muna  kati ku mpimpa, Mundie bantu wele kuna suku dikala bana mukuba dia, ye  yani katadi mpu zi bana bani, gondele bana bani ga kifulu ki kugonda  muana n'lembo ye mpangi zani. Muana n'lembo ye bampangi zani balemokene, bele suama kuna tadi di kalunga. Mundie  bantu bukamona nde bana bo kagondele bana bani, lende mwana n'lembo ye  bampangi bani, ubalende ubalende, lembedi, yani uvuata nsampata zi  bibasi nsambuadi, bukatula gana tadi di kalunga, yani nde : mbote  ivundisa fioti nitu  . Vondele gana tadi dina disuamina muana n'lembo ye  bampangi bani. Mundie bantu tolu tum'bakidi, bu kayantika mu kufula  ntosi, muana n'lembo zayisi ku bampangi bani nde : tubonga nsampatu zi  mundie bantu tulemuka ye zo.           Muana n'lembo wele kuna nzo mundie bantu, we zayisa ku n'kento'ani nde : Yakala  diaku, Mundie bantu, ban'kenge ku bimpumbulu, bukazayisi kafuete futa  mbongo zi fuana . Idina kantumini nde ugana kimvuama kiakulu yinata  mukunited snakes nde ban'tukisa mu boloko.  Tala nsampatu zani ezi kagene mu  kusonga kimbangi. Nkento  Mundie bantu kuikidi, gene kimvuama kiakulu… Muana n'lembo, muana yo bageta  ye bampangi zani besi vutuka ku nzo tata ye kimvwama kiluta kiteso .                                             NKENDA MA MfWENGI YE MA NSUSU           Kilumbu ki mosi, ma Mfwengi mwene ma Nsusu muna zulu nti. Ma Mfwengi nde : " nge ma nsusu, mu nki diambu unganini mbote ko?" Ma  Nsusu um'vutuele nde : "di k'ikuganini mbote ko, mu diambu nzeye nde  ngeye Mfwengi kimbeni ye keto didingi dina yaku. Konso ntangu umonana ye  beto bansusu, ufuete ningisa n'kil'aku, mbundu nde udia Nsusu. Ma Mfwengi nde : "Nge Nsusu, kilumbu united snakes kulu gana n'toto, ufuete kuna mbisi amo". Muna  ntangu yina bakedi finananga mbaka, ma Mbwa wisi kibuisa gana. Nsudi   Mfwenge buna itula kuna mbombo Mbua, yantikidi mu kun'ghuna. Ma Mfwenge  bu kamona buna, sempwele meso ku kukala ma Nsusu ye untelele nde : " a Nsusu, sala mbote, mono ngyele, ntangu n'kaka sa izonsa mambu maku". Ma  Mfwengi bakidi ntinu mu nzila mfinda. Mbwa mpi ye yani kalatimini  mukulanda. Mfwengi lemokene lemokene, gugidi, Mbwa ye yani kabuididi,  un'gondele ye un'didi. Dilongi : Bu utula n'tu n'kweno ga longa go ka ufwene ko, gu unge kibeni sa uyingasa go gana.                                                   MA NKOSI YE MA MPINGI          Ma Nkosi u kala ntotila u mfinda, kilumbu kimosi nzala im'bakidi.  Mpasi muaya kaka buna kata, mbisi zakulu ye binoni kutekita, bankulu  m'mwanga-mwanga,  konso muntu ye nzil'ani. Ma Mpingi bu katesa kalemuka  kuna kasisila n'nwa, kalendele ko, kinkunku kingolo kim'bakidi, kamuene  diaka bu kasa ko. Suemi kuna nsi manianga, kansi ye ma manianga zakama kaka ma zakama mu diambu di kinkunku ki ma Mpingi.         Ma Nkosi bu katula gana ga kala Mpingi, u'muene mu kuzakama kene, yani nde : "a nge Mpingi, nki uta zakimina bobo? Ma Mpingi gana kakala muene nde lelo kisisi kizimini, kufwa mfwidi, kubola ku itina e?" Nkosi  wisi kun'yufula diaka nkumbu tatu zim'vimba mu kuzaya keti mudiambu di  nki katatitila bobo. Ma Mpingi bu katombula meso kuna ku kala Nkosi,  tukisi meno ye um'vutuele nde : "nde ngansi yo ta ntitidila". Nkosi  bu kamona buna, yinduele nde go Mpingi guna unduelo kata kuntita ko,  disongidila undutidi mu ngolo. Bu lutidi mbote ilemuka, go kilemokene  ko, mono sa ikala mu mpasi. Ma Nkosi bongele ntinu, bu kapamuka, we bwa  kuna batimina yila, u kigondele. Ma Nkosi ufwa, ka mu kikuma ki ma Mpingi ko, kansi mu kikuma ki kuita ki kudia n'suni mbisi. Ma Mpingi, yani tanina kwani kakitanina. Dilongi : Ta ngana, bangula ngana, m'banguni ngana ufwa ye n'tete bingana.